Χαλεπάς Γιαννούλης

  • Γόνος φημισμένων μαρμαρογλυπτών, ο Γιαννούλης Χαλεπάς γεννιέται στο χωριό Πύργος της Τήνου το 1854. Η μεγάλη οικογενειακή επιχείρηση μαρμαρογλυπτικής είχε παραρτήματα στο Βουκουρέστι, στη Σμύρνη και τον Πειραιά.
  • Παρά την έφεση που από μικρός έδειξε στη μαρμαρογλυπτική, ο πατέρας του είχε την πεποίθηση πως έπρεπε να γίνει ένας καλός έμπορος και έτσι τον στέλνει για σπουδές στη Σύρο. Ο ίδιος όμως δεν θέλησε να συμβιβαστεί με αυτήν την ιδέα.
  • Από το 1869 έως το 1872 μαθήτευσε στη Σχολή Καλών Τεχνών του Πολυτεχνείου Αθηνών. Το 1873 μεταβαίνει για σπουδές στη Γερμανία (Σχολή Καλών Τεχνών του Μονάχου) με υποτροφία από το Ιερό Ίδρυμα Ευαγγελιστρίας Τήνου και μαθητεύει πλάι στον κλασικιστή γλύπτη Max Ritter Widnmann.
  • Οι κριτικές για τα έργα του, όπως «το παραμύθι της πεντάμορφης» ή «τον Σάτυρο που παίζει με τον Έρωτα» ήταν διθυραμβικές. Εκείνος όμως αναγκάζεται να επιστρέψει στην  Αθήνα γιατί η υποτροφία του διακόπτεται.
  • Το 1876 βρίσκεται στην Αθήνα με δικό του εργαστήριο στην πλατεία Συντάγματος.
  • Το χειμώνα του 1877 εκδηλώνει τα πρώτα συμπτώματα της ψυχικής ασθένειας που θα τον ταλαιπωρήσει έκτοτε καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του.  Ο εγκλεισμός του στο δημόσιο ψυχιατρείο της Κέρκυρας διήρκησε 14 ολόκληρα χρόνια.
  • To 1877, δημιουργεί το διασημότερο γλυπτό της νεοελληνικής τέχνης, την «Κοιμωμένη». Το υπέροχο αυτό έργο είναι τοποθετημένο στον τάφο της κόρης Αφεντάκη στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών. Φημολογείται ότι η αιτία προσβολής του από το ψυχικό νόσημα είχε να κάνει με τον ανομολόγητο έρωτά του για εκείνη.
  • Στα 1902, ύστερα και από τον θάνατο του πατέρα του, ο οποίος είχε επιμείνει για τον εγκλεισμό του, η μητέρα του τον βγάζει από το ψυχιατρείο και τον παίρνει μαζί της στη Τήνο. Θεωρεί όμως ότι η τέχνη οδήγησε τον γιο της στην τρέλα και ως εκ τούτου του απαγορεύει ρητά να ασχοληθεί ξανά με τη γλυπτική. Υπήρξαν μάλιστα περιπτώσεις στις οποίες δοκίμασε να φτιάξει έργα με πηλό ή κάρβουνο, που η μητέρα του αμέσως κατέστρεψε.
  • Το 1916 πεθαίνει και η μητέρα του. Μόνος, πάμφτωχος βόσκει πρόβατα. Το στίγμα του "τρελού του χωριού" τον καταδιώκει, όμως θα βρει τη θέληση και το κουράγιο να επιστρέψει στη γλυπτική μετά από ένα τόσο μεγάλο διάστημα απουσίας. «Αναζητά», σχεδόν χωρίς εργαλεία αλλά με πείσμα, τον χαμένο χρόνο.
  • Το 1930, η ανιψιά του Ειρήνη, παίρνει τον θείο της στο σπίτι της στην Αθήνα όπου παραμένει μέχρι το θάνατό του, το 1938, σε ηλικία 85 ετών.
  • Σήμερα σώζονται 115 γλυπτά του Γ.Χαλεπά, που εντάσσονται στις τρεις καλλιτεχνικές περιόδους δημιουργίας του. Στην 1η περίοδο (1870 – 1878),  κυριαρχεί ο κλασικισμός και καλύπτει τα νεανικά του χρόνια έως την εμφάνιση της αρρώστιας του, στη 2η (1902 – 1930) που έχει επιστρέψει στην Τήνο μετά τον εγκλεισμό του στο ψυχιατρείο, η θεματολογία και το υλικό που χρησιμοποιεί (πηλός πλέον) αλλάζουν, ενώ η 3η (1930 – 1938) καλύπτει τα τελευταία του χρόνια στην Αθήνα.
  • Ο Γιαννούλης Χαλεπάς κατάφερε να «λαξέψει» την ύλη και να εμφυσήσει μέσα της μια ρηξικέλευθη πνευματική πνοή. Η διαδικασία αυτή δεν θα μπορούσε να πραγματωθεί παρά μόνο εντός μετα-λογικών πλαισίων.

·         Ένας ακόμη γλύπτης με παγκόσμια ακτινοβολία, γεννημένος στα Υστέρνια της Τήνου το 1888, ανιψιός του Λάζαρου Σώχου και γόνος μαρμαρογλυπτών. Τα πρώτα του παιχνίδια υπήρξαν τα εργαλεία του μαρμαρογλυφείου του πατέρα του.

 

·         Μετά την αποφοίτησή του από το Γυμνάσιο, φοιτά στην Σχολή Καλών Τεχνών του Πολυτεχνείου Αθηνών και βραβεύεται συχνά για τα έργα που φιλοτεχνεί εκεί.

 

·         Αποσπά το Αβερώφειο βραβείο, το οποίο θα καλύψει το κόστος των περαιτέρω σπουδών του σε Παρίσι και Μόναχο.

 

·         Επιστέφοντας στην Αθήνα, αναλαμβάνει καθηγητής στην Αρχιτεκτονική Σχολή του Ε.Μ.Π το 1926. Θα παραμείνει στη θέση αυτή έως και το 1934 οπότε και θα συνταξιοδοτηθεί.

 

·         Η εκθεσιακή του δραστηριότητα περιλαμβάνει συμμετοχές σε σημαντικές διοργανώσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό, ανάμεσα στις οποίες συγκαταλέγονται οι Μπιενάλε της Βενετίας το 1934 και το 1958, του Σαο Πάολο το 1955 αλλά και οι διεθνείς εκθέσεις σε Παρίσι, Στοκχόλμη, Σόφια, Βελιγράδι.

 

·         Αν και οπαδός του κλασικισμού, ουδέποτε περιορίστηκε απλά στις επιταγές του. Όπως κάθε μεγάλος καλλιτέχνης αποδομεί «τους κανόνες του παιχνιδιού» για να επιβάλει τους δικούς του. Δέχεται ποικίλες επιρροές αλλά καταφέρνει να αν-οικοδομεί και να εκφράζει, μέσω τις διαδικασίας της αφαίρεσης, την προσωπική του δημιουργική δύναμη.

 

·         Μεταξύ των έργων του συμπεριλαμβάνονται: το άγαλμα του Παλαιών Πατρών Γερμανού στην Πάτρα, το άγαλμα του Καψάλη στο Μεσολόγγι, το μνημείο Πιρότ των πεσόντων Ελλήνων (ύψους 12μ.) στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα.  

 

·         Το τέλος της ζωής του έρχεται το 1975 και η προτομή του έχει στηθεί στο Άλσος του Ιερού Ιδρύματος (Π.Ι.Ι.Ε.Τ)

Σχετικά...

 
article "Γιαννούλης Χαλεπάς (1851-1938)"
      Το Βήμα, tovima.gr, 
Λαμπράκη-Πλάκα Μαρίνα, 4/2/2007
 
article "Γιαννούλης Χαλεπάς" 
      Εθνική Πινακοθήκη, nationalgallery.gr


movie "Εγώ, ο Γιαννούλης Χαλεπάς" - trailer ταινίας 
      YouTube, ylask 
 
movie "Γιαννούλης Χαλεπάς" - ντοκυμανταίρ 
      Dailymotion.com, giannisver